در پست هاي گذشته گفتيم كه او روحی پاک و با ایمان داشت، همسری برگزید هم کفو خود ، و فرزندانی تربیت کرد که اگر نبودند از دین خدا جز نامی باقی نمی ماند.

در این مقاله بارها تاکید کرده ایم، هرآنچه مادر نمونه ی اسلام به فرزندانش می آموخت خود قبلا اجرا کرده بود و گاه کلام موید آن می شد، عبادت، تدین، مردم دوستی، عفاف، وقار، عزت نفس، مهربانی ، بی تفاوت نبودن در برابر ظلم، دفاع از حق و حقیقت و بذل مال و جان در راه خدا

او بود که در طول عمر کوتاه خود برکات عظیمی به جا نهاد و با مرگ سرخ خویش پیام نورانی خود را تا همیشه برای همه ی جویندگان هدایت باقی گذاشت.

بر دختران امروز و مادران فردا لازم و واجب است ، هرچه بیشتر پیرامون شخصیت عظیم صدیقه ی طاهره سلام الله علیها مطالعه و تحقیق کنند حیف است چراغی چنین تابناک و ما در گمراهی! و این  بخشودنی نیست.

و اما اگر بخواهیم پیام حضرت زهرا سلام الله را در جنبه ی مادرانه او به گوش همگان برسانیم . به نظر من شاید بتوان این عبارتت را آورد:

تربیت مردانی در مسیر حسنین علیهما السلام

تربیت زنانی در مسیر زینبین علیهما السلام

و یادمان نرود فرزند او را در زمان خود و یادمان نرود غفلت ها و کوتاهی های خود را در هل من ناصری که از او در جهان ندا می کند، یادمان نرود می توان مادر بود و انسان هایی تربیت کرد که تنهایی و غربت او را پایان بخشند.

اللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطمةَ و اَبیها و بَعلِِها وَ بَنیها وَ السِّرِّ المُستَودَعِ فیها بِعَدَدِ ما اَحاطَ بِهِ عِلمُک

اللهم عجل لولیک الفرج و العافیة و النصر و اجعلنا و اولادنا من خیر انصاره و اعوانه و المستشهدین بین یدیه

بحق صدیقة الشهیدة

حضرت فاطمه عليهاالسلام آن چنان به بچه‏هايش علاقه‏مند بود، كه حتى نسبت به ايام بعد از خود نيز حساس بود و به اميرالمؤمنين على عليه‏السلام كه شوهر معصوم آن حضرت و پدر معصوم فرزندان او مى‏باشد، سفارش بچه‏هايش را مى‏كرد.

فاطمه عليهاالسلام در بستر بيمارى كه سرانجام به شهادت و ارتحال آن حضرت انجاميد، در مورد بچه‏هايش دو نوع وصيت كرد: نخست در مورد انتخاب همسر، كه به بچه‏هاى فاطمه عليهاالسلام مهربان باشد. دوم برخورد محبت‏آميز اميرالمؤمنين با آنان و اينكه على عليه‏السلام از هر دو شب يك شب را در كنار بچه‏هاى داغ ديده فاطمه عليهاالسلام بخوابد.

شكى نيست كه اميرالمؤمنين على عليه‏السلام معصوم بوده و هرگز برخلاف صواب گام برنمى‏دارد و بچه‏هايش را با تمام توان محبت و نوازش مى‏كند، ولى وصيت اينگونه‏ى فاطمه عليهاالسلام، حكايت از سوز شفقت آن مادر عزيز مى‏نمايد كه حتى سرنوشت بچه‏هايش را در ايام بعد از خود ناديده نمى‏گيرد. ضمن اینکه این پیام برای فرزندان او همیشه می ماند که مادرشان تا دم مرگ نگران آنها بود و سفارش آنها را می کرد و این یک سرمایه عاطفی برای فرزندان است که خیلی زود مادر را از دست دادند.

 آگاهی به زمان و شناخت مردم و جریانات مختلف، شناخت حاکم و حکومت و مبارزه با حاکمین ستمگر و تلاش برای حکومت اسلامی داشتن از وظایف هر مسلمان آگاه و معتقد به قرآن و اهلبیت علیهم السلام است . فاطمه ی زهرا سلام الله علیها و اعضای خانواده اش علیهم السلام در تمام این موارد سرآمد مردم بودند .

مطالعه در سیره ی سیاسی حضرت بویژه خطبه ی سیاسی ایشان و حساسیت آن بزرگوار نسبت به حاکم و حکومت ، رفتار عملی ایشان را در سیاست نشان می دهد و الگوی فرزندان خود می شود.فرزندانی که زندگی سیاسی آنان الگوبرداری از مادرشان را به خوبی نمایش می دهد.

پیشتر گفته بودیم، پایدارترین نصحیت پذیری ها، زمانی به وجود می آیند که به صورت عملی اموخته شوند. کودکان فاطمه به چشم خود می دیدند که مادر چگونه برای دفاع از حق و حقیقت تلاش می کند، دیده بودند شب ها به همراه علی به منزل انصار و مهاجرین می رود، دیده بودند بی تفاوت نیست، گریه هایش را خود شاهد بودند. دیدند روش مبارزاتی مادرشان را با غاصبانی که کمر بر نابودی دین خدا بسته بودند. خطبه هایش را شنیده بودند . مقاومتش را در دفاع از ولایت تا پای شهادت را با تمام وجود درک کردند قهر و لعن و نفرین او را و آخرین جهاد او - مزار مخفی اش- که مشعل نور شد برای هرکه به دنبال حقیقت است را دیدند و آموختند.

مادر مدت زیادی با آنها نبود اما در همین مدت اندک انچنان نیکو فرزندانش را تربیت کرده بود و با حرف ها و اعمالش در اعماق جان کودکانش نفوذ کرده بود ، که گویا همیشه با آنان بود. مدت کوتاه عمر مادر و حتی نوع رفتنش همه درس بود برای فرزندانش. برای فرزندان فرزندانش. برای شیعه – فرزندان معنوی اش -  و برای هرکس که به دنبال نور است و هدایت.

فاطمه سلام الله علیها پسرانی تربیت کرد که در سخت ترین شرایط بهترین تصمیم ها را گرفتند تصمیماتی سرنوشت ساز که دین خدا را حفظ کرد.

دخترانی را تربیت نمود که اعمال و رفتار و سخنانشان بهترین یاور بود برای هدف مقدس برادرانشان؛ امامان حق.

لينك مرتبط:تشخیص اهم و مهم

امروزه روانشناسان  تاکید دارند برای آنکه کودک انسانی ترسو و حقیر نشود باید به شخصیت او احترام گذاشت ، از خوبی های او تعریف کرد،هر انسانی اگر شخصیت و بزرگی خود را بداند هرگز اعتماد به نفس خود را از دست نمی دهد و زیر بار هیچ پستی و ذلتی نمی رود.

قرن ها پیش رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله این نکته ی تربیتی را به زیبایی به نمایش گذاشتند . در تاریخ و احادیث بسیار ثبت شده که پیامبر اسلام چگونه در پرورش اولاد حضرت زهرا کوشش می فرمود و شخصیت ایشان را گرامی می داشتند به ایشان محبت می کردند و از صفات نیک آنان نام می بردند. و زهرا و على (عليهماالسلام) نيز از همين برنامه متابعت مى‏كردند.

هرگز نشد كه كودكان را تحقير كنند و شخصيت آنها را در حضور ديگران كوچك سازند. و ضربه و شكست بر روحشان وارد نمايند. بدين علت، طبعاً بزرگ و آقا تربيت شدند.

براى همين عظمت و بزرگى نفس بود كه حسين بن على عليه‏السلام با سپاه مختصرى كه داشت، در مقابل سپاه بيشمار يزيد پايدارى كرد و مردانه جنگ نمود و تن بذلت و خوارى نداد. مى‏فرمود مانند بندگان فرار نمى‏كنم و تسليم خوارى و ذلت نمى‏شوم.

در اثر همين تربيت بود كه زينب كبرى با آن همه مصيباتى كه ديد خود را در قبال دستگاه ستمگر يزيد نباخت و مرعوب آنان واقع نشد و بوسيله‏ى خطابه‏هاى شورانگيزش شهر كوفه و شام را منقلب ساخت و دستگاه جبار و خونخوار يزيديان را رسوا و مفتضح ساخت.

يكي ازمهمترين نيازهاي هر كودك برخورداري از عواطف پاك و مهر و محبت خانواده و خويشاوندان و والدين است. هنگامي كه كودك از زلال محبت خانواده سيراب شد و عطش محبت و توجه عاطفي او برطرف گرديد، با دلي آرام و سلامت و پرنشاط پا به عرصه اجتماعي مي گذارد تا همگان از بركات وجود او بهره مند شوند. يكي از راههاي پرورش شخصيت عاطفي كودك، ابراز محبت به كودك است.

بوسه هاي مكرر پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله بر رخسار و دست فاطمه(س) نشانه اي از ابراز علاقه آن حضرت به فرزندش بود. آن حضرت به محبت كردن و توجه به كودكان بسيار اهميت مي داد، چنان كه روزي رسول خدا صلي الله عليه و آله امام حسن(ع) را مي بوسيد و نوازش مي كرد، اقرع بن حابس عرض كرد: من ده فرزند دارم، ولي تا به حال هيچ يك از آنان را نبوسيده ام. پيغمبر اكرم صلي الله عليه و آله غضبناك شد و فرمود: اگر خدا محبت را از قلب تو گرفته است، من چه كنم؟ هر كس نسبت به اطفال ترحم نكند و احترام بزرگسالان را نگه ندارد از ما نيست.(1)

حضرت زهرا(س) نيز كه تربيت يافته چنين مكتبي بود، به پرورش شخصيت عاطفي فرزندان خود اهتمام مي ورزيد.

___________________________________________________

1- فاطمه زهرا(س) ، المرء النموذجيه في الاسلام، ترجمه: علي الجمال الحسين، ص 71 به نقل از مقاله غلامرضا نادمی

فاطمه زهرا سلام الله عليها بانوي نمونه ي اسلام است و در سرتاسر زندگي ايشان درسهاي بزرگي براي  تشنگان به زيستن نهفته است. و چه حيف كه ما تنها مي شنويم و به اشكي قناعت مي كنيم و ذره اي فكر نمي كنيم.

اجاززه دهيد به عنوان مثال ماجرايي را كه همه شنيده ايم را اين بار با كمي دقت بيشتر بخوانيم:

حضرت مجتبي(ع) در پنج سالگي هر روز به مسجد مي رفت و از كلمات و مواعظي كه پيغمبر صلي الله عليه و آله در مسجد بيان ميفرمود، همه آنچه را به ذهن مبارك خود مي سپرد، به خانه مي آمد ( و به اقتضاي اداي حق علم كه نشر است) براي مادر بزرگوار خود حرف به حرف بيان مي كرد و چون اميرالمؤمنين(ع) به خانه تشريف مي آورد، حضرت صديقه طاهره(س) آنها را براي آن جناب بازگو مي كرد. روزي حضرت علي(ع) پرسيد: اي فاطمه، تو به مسجد حاضر نبودي ازكجا اين كلمات را فهميدي؟ گفت: فرزندم حسن هر روز آنچه پدر بزرگوارم بر منبر مي گويد، بي كم و كاست به همان ترتيب برايم بيان مي كند. (1)

چنان كه گفتيم، فاطمه زهرا(س) با كودكان خود گفتگوهاي علمي داشت و آنان را به بيان نطق علمي تشويق مي كرد و اين كار مادر افزون بر انس امام حسن مجتبي(ع) با مسجد سبب مي شد كه وي با شوق و اشتياق همه مواعظ و حكمات پيامبر را به ذهن بسپارد. و با سخنراني براي مادر اعتماد به نفس او قوت بگيرد و احساس شخصيت كند و همچنين ياد بگيرد كه مطالب مفيد و زيبايي را كه در ذهن دارد براي ديگران هم بازگو كند.

___________________________________________________

1-فرهنگ فاطميه (الفباي شخصيت حضرت زهرا(س)، مهدي نيلي پور

با پند و اندرز نمي توان صحت و درستي اخلاقي را كه رعايت نمي شود، به ديگران اثبات كرد و آموخت. كسي كه مي خواهد ديگري را تربيت كند بايد در عمل، به آنچه مي گويد پايبند باشد. مادري كه به تربيت فرزند خود علاقه مند است، بايد خود، داراي فضايل اخلاقي باشد و همواره رفتار صحيح را رعايت كند تا فرزندانش با آسودگي خاطر، در عمل از او الگو گيرند.

 در سراسر زندگی پربرکت حضرت زهرا(س) مشاهده می کنیم ایشان  با عمل به آنچه مي فرمود، فرزندانش را با اخلاق و رفتار اسلامي آشنا مي ساخت، چنان كه امام حسن(ع) مي فرمايد: مادرم، فاطمه(س) را ديدم كه شب جمعه در محراب خويش به عبادت ايستاده بود و پيوسته در ركوع و سجود بود تا اين كه سپيده صبح بردميد و از او مي شنيدم كه براي مردان و زنان مؤمن دعا مي كرد و نامشان را بر زبان جاري مي ساخت و براي ايشان بسيار دعا مي كرد، ولي براي خودش هيچ دعا نمي كرد، من به او گفتم: اي مادر چرا همان گونه كه براي ديگران دعا مي كني براي خود دعا نمي كني؟ فرمودند: « يا بني الجار ثم الدار، اي پسركم نخست بايد همسايگان را دريافت، آنگاه به خانه پرداخت.» * حضرت  علاوه بر تعلیم بندگی عبادی ، نصيحتي را به فرزندش آموخت كه خودشان از شب تا به صبح به آن عمل كرده بود و چنين پند و اندرزي است كه اثر مي گذارد و تربيت مي كند.

مقدم داشتن ديگران بر خود، اصلي بسيار ارزشمند و انساني است كه هر كس، نمي تواند دارنده آن باشد. حضرت زهرا(س) فرزندانش را با چنين روحيه اي پرورش داده بود.

آن جا كه پس از يك روز گرسنگي، وقت افطار، در به صدا درمي آيد و گرسنه بي سرپرستي درخواست طعام مي كند، پس از آن كه حضرت علي(ع) و فاطمه(س) طعامشان را كه قرص ناني بود تقديم آن فقير مي كنند، فرزندان آنها نيز كه پرورش يافته چنين پدر و مادري هستند، ديگران را بر خود مقدم مي شمارند و قرص نان خود را به فقير مي دهند و اين عمل تا سه شب تكرار مي شود و نتيجه اين روحيه ايثار و از خود گذشتگي، آن مي شود كه فرزندان بزرگوار آن حضرت تمام هستي خود را براي پيشرفت و تكامل انسانيت فدا مي كنند.

----------------------------

*کوثر ولایت / ص 50 ، به نقل از فرهنگ فاطمیه

از وظايف والدين، دقت در سلامت جسم فرزندان است. حضرت فاطمه(س) به عنوان الگو و مادر نمونه، با حساسيت بالايي اين مسأله را پيگيري مي كرد و چنانچه فرزندانش بيمار مي شدند، با توكل به خدا و دعا به درگاه او براي آنها طلب سلامتي مي كرد.

همان گونه كه ابن عباس مي گويد: «حسنين(ع) بيمار شدند، پيامبر(ص) با جمعي از ياران به عيادتشان آمدند و به علي(ع) گفتند: اي ابوالحسن خوب بود نذري براي شفاي فرزندان خود مي كردي، علي(ع) و فاطمه (س) و فضه خادمه نذر كردند كه اگر آنها شفا يابند، سه روز روزه بگيرند. *

 ......................

*فرهنگ فاطمي، شأن نزول سوره هل اتي، ص 376 ، علامه اميني، الغدير، در فضيلت اهل بيت(ع)

مجموعه خصلتهاي روحي و رواني مادر، عامل مؤثري در تكوين شخصيت كودك است. طينت پاك و الهي مادر بر وجود فرزندان چنان اثر مي گذارد كه زمينه الهي شدن آنها را فراهم مي سازد.

در نقل های تاریخی ایشان را عابدترین افراد می خواندند.(۱)  از مانوس بودن حضرت زهرا علیها السلام با قرآن کریم بسیار شنیده ایم۲ و می دانیم ایشان در خانه محراب نماز داشتند (۳)  گاه این عبادات آنقدر طول می کشید که پاهای مبارکشان ورم می کرد.(۴)

برتري و شايستگيهاي روحي و رواني حضرت زهرا(س) عامل مهمي

شكى نيست كه لالائيهاى دوره كودكى جاذبه خاصى همراه با حلاوت فراموش‏نشدنى در ذهن انسان داشته و در تقويت و تثبيت ارزشهاى اخلاقى و اجتماعى و حتى ارائه الگو و اسوه شخصيتى مى‏تواند، نقش خطير ايفا نمايد. 

 بنابراين حضرت زهراى مرضيه اين عنصر تربيتى را با استفاده از ذوق شعرى خويش به بهترين وجهى به كار گرفت و اشعار سرشار ار مضامين بلند را در ساعات بازى بچه‏ها مى‏خواند كه آنها را سرگرم و هم مفاهيم والاى ارزشى را بر فرزندانش تلقين مى‏كرد.

به عنوان نمونه خطاب به امام حسن مجتبى عليه‏السلام مى‏فرمود:

اشبه اباك يا حسن -و اخلع عن الحلق الرسن  ... و اعبد الها ذالمنن -و لا توال ذا الاحسن

يعنى اى حسن جان همچون پدرت- على عليه‏السلام باش و ريسمان را از اطراف حق بردار. .. خداوند صاحب نعمتها را پرستش كن و با افراد كينه‏توز دوستى مكن.

در جاى ديگر خطاب به امام حسين عليه‏السلام اين سروده را مى‏خواندند: انت شبيه بابى -لست شبيها بعلى

عزيز دلم- تو به پدرم رسول‏اللَّه شباهت دارى شبيه پدرت على عليه‏السلام نيستى.

در حالى كه حضرت زهرإ؛ ّّ (سلام‏اللَّه‏عليها) اين شعر را خطاب به امام حسين عليه‏السلام مى‏خواندند و با او بازى مى‏كردند حضرت على عليه‏السلام شنيدند و تبسم كردند. (1) 

ازین قطعات تاریخی این استفاده هم می شود که این دو بزرگوار علی رغم تمام گرفتاری هایی که می دانیم در برخورد با کودکانشان خود را خوشحال و خندان نشان می دادند. بدون تردید فرزندان چنین خانواده هایی از روانی سالم و روحیه ای قوی و به دور از افسردگی  برخوردار خواهند بود.

___________________________________________________

1- بحارالانوار ج 43 ص 286.- مناقب ابن شهرآشوب ج 3 ص 389. كتاب عوالم ج 11 ص 619.